Ingeniería sismorresistente · Nivel básico
Siete ejercicios cortos de vibraciones de un grado de libertad
Enunciado
Resuelve cada mini-ejercicio con las fórmulas de vibración de un grado de libertad. Trabaja con la calculadora en radianes.
| N.º | Tipo | Datos | Se pide |
|---|---|---|---|
| 21.1 | Libre no amortiguada | K = 10 000 ton/m, M = 2,5 ton·s²/m, x0 = 4 cm, v0 = 150 cm/s | ωn, T, amplitud X, ángulo de fase y x(t = 0,005 s) |
| 21.2 | Libre no amortiguada | ωn = 43,5 rad/s, x0 = 2 cm, v0 = 0 | T y x(t = 0,075 s) |
| 21.3 | Libre no amortiguada | u0 = 1 cm, v0 = 20 cm/s, ωn = 28,6655 rad/s | T, amplitud U0 y ángulo de fase |
| 21.4 | Libre amortiguada | u0 = 1 cm, v0 = 40 cm/s, ζ = 0,05, ωn = 6,283 rad/s | ωD, TD y u(t = 0,2 s) |
| 21.5 | Forzada amortiguada | P0 = 2000 kg, k = 10 000 kg/cm, Ω = 25 rad/s, r = Ω/ωn = 0,8, ζ = 0,05 | ωn, m, Rd y umáx estacionario |
| 21.6 | Forzada amortiguada | K = 3648,91 ton/m, ωn = 28,6655 rad/s, F0 = 0,5 ton, Ω = 35 rad/s, ζ = 0,05 | m, r, FAD (Rd) y umáx (cm) |
| 21.7 | Forzada no amortiguada | K = 1157,41 kg/cm, ωn = 5 rad/s, F0 = 500 kg, Ω = 9,42 rad/s, u0 = v0 = 0 | uest, r y amplitud dinámica |
Paso 1. Ejercicio 21.1: vibración libre no amortiguada
Datos: K = 10 000 ton/m, M = 2,5 ton·s²/m, x0 = 4 cm, v0 = 150 cm/s.
ωn = √(K/M) = √(10 000 / 2,5) = 63,2456 rad/s · T = 2π / ωn = 0,09935 s
X = √(x0² + (v0/ωn)²) = √(4² + (150/63,2456)²) = √(16 + 5,6250) = 4,6503 cm
La respuesta puede escribirse como x(t) = x0 cos ωnt + (v0/ωn) sen ωnt = X cos(ωnt − θ), con:
θ = arctan(v0 / (x0 ωn)) = arctan(0,5929) = 0,5352 rad
x(0,005) = 4 cos(0,3162) + 2,3717 sen(0,3162) = 4,5392 cm
Paso 2. Ejercicio 21.2: vibración libre con velocidad inicial nula
Datos: ωn = 43,5 rad/s, x0 = 2 cm, v0 = 0.
T = 2π / 43,5 = 0,1444 s
Con v0 = 0 la respuesta se reduce a x(t) = x0 cos ωnt:
x(0,075) = 2 cos(43,5 × 0,075) = 2 cos(3,2625 rad) = −1,9854 cm
En t = 0,075 s ha pasado algo más de medio periodo, por eso la masa está casi en el extremo opuesto al de partida.
Paso 3. Ejercicio 21.3: amplitud y fase en vibración libre
Datos: u0 = 1 cm, v0 = 20 cm/s, ωn = 28,6655 rad/s.
T = 2π / 28,6655 = 0,2192 s
U0 = √(1² + (20/28,6655)²) = √(1 + 0,4868) = 1,2193 cm
Escribiendo la respuesta como u(t) = U0 sen(ωnt + φ):
φ = arctan(u0 ωn / v0) = arctan(1,4333) = 0,9616 rad
Paso 4. Ejercicio 21.4: vibración libre amortiguada
Datos: u0 = 1 cm, v0 = 40 cm/s, ζ = 0,05, ωn = 6,283 rad/s.
ωD = ωn √(1 − ζ²) = 6,283 × √(1 − 0,05²) = 6,2751 rad/s · TD = 2π / ωD = 1,0013 s
u(t) = e−ζωnt [u0 cos ωDt + (v0 + ζωnu0)/ωD · sen ωDt]
(v0 + ζωnu0)/ωD = (40 + 0,3142) / 6,2751 = 6,4244
u(0,2) = e−0,06283 [cos(1,2550) + 6,4244 sen(1,2550)] = 6,0265 cm
Paso 5. Ejercicio 21.5: vibración forzada amortiguada
Datos: P0 = 2000 kg, k = 10 000 kg/cm, Ω = 25 rad/s, r = 0,8, ζ = 0,05.
ωn = Ω / r = 25 / 0,8 = 31,25 rad/s · m = k / ωn² = 10 000 / 976,56 = 10,240 kg·s²/cm
Rd = 1 / √[(1 − r²)² + (2ζr)²] = 1 / √[(1 − 0,64)² + (2 × 0,05 × 0,8)²] = 1 / √(0,1296 + 0,0064) = 2,7116
uest = P0 / k = 2000 / 10 000 = 0,20 cm → umáx = uest · Rd = 0,5423 cm
Paso 6. Ejercicio 21.6: factor de amplificación dinámica
Datos: K = 3648,91 ton/m, ωn = 28,6655 rad/s, F0 = 0,5 ton, Ω = 35 rad/s, ζ = 0,05.
m = K / ωn² = 3648,91 / 821,712 = 4,4406 ton·s²/m · r = Ω / ωn = 35 / 28,6655 = 1,2210
1 − r² = −0,4908 · 2ζr = 0,1221 → FAD = 1 / √(0,2409 + 0,01491) = 1,9773
uest = F0 / K = 0,5 / 3648,91 = 0,000137 m = 0,0137 cm → umáx = 0,0137 × 1,9773 = 0,0271 cm
Paso 7. Ejercicio 21.7: vibración forzada no amortiguada
Datos: K = 1157,41 kg/cm, ωn = 5 rad/s, F0 = 500 kg, Ω = 9,42 rad/s, u0 = v0 = 0.
uest = F0 / K = 500 / 1157,41 = 0,432 cm · r = 9,42 / 5 = 1,884
Amplitud estacionaria = uest / (1 − r²) = 0,432 / (1 − 3,5495) = −0,1694 cm
El signo negativo indica que, con Ω > ωn (r > 1), la respuesta está en contrafase con la fuerza. Con condiciones iniciales nulas, la respuesta total es:
u(t) = [uest / (1 − r²)] · (sen Ωt − r sen ωnt)
Resultado
- 21.1: ωn = 63,25 rad/s; T = 0,0994 s; X = 4,650 cm; θ = 0,535 rad; x(0,005) = 4,539 cm
- 21.2: T = 0,1444 s; x(0,075) = −1,985 cm
- 21.3: T = 0,2192 s; U0 = 1,219 cm; φ = 0,962 rad
- 21.4: ωD = 6,275 rad/s; TD = 1,001 s; u(0,2) = 6,027 cm
- 21.5: ωn = 31,25 rad/s; m = 10,24 kg·s²/cm; Rd = 2,712; umáx = 0,542 cm
- 21.6: m = 4,441 ton·s²/m; r = 1,221; FAD = 1,977; umáx = 0,0271 cm
- 21.7: uest = 0,432 cm; r = 1,884; amplitud = −0,1694 cm
Errores comunes
- Evaluar senos y cosenos con la calculadora en grados: ωnt está en radianes (en 21.2, 3,2625 rad).
- Olvidar el término ζωnu0 en el coeficiente del seno de la vibración libre amortiguada.
- Mezclar unidades al pasar del desplazamiento estático al dinámico: en 21.6, F0/K sale en metros y hay que convertirlo a centímetros.
Bibliografía de consulta
- Chopra, A. K. Dinámica de estructuras. Pearson.
- Paz, M. Dinámica estructural. Reverté.